Niezdolność do pracy a niepełnosprawność

Tym razem postaram Ci się w skrócie wyjaśnić czym różni się niezdolność do pracy od niepełnosprawności. Są to bowiem dwa różne pojęcia, mające odrębne podstawy prawne, do których zakwalifikowania potrzeba spełnić odmienne przesłanki. Zapewne nieraz tu i ówdzie o nich usłyszałeś, myśląc, że w zasadzie oznaczają to samo. Tymczasem w istocie jest inaczej, o czym warto wiedzieć, bowiem w perspektywie składania odwołania od decyzji ZUS może mieć to olbrzymie znaczenie.

Zacznijmy więc od niezdolności do pracy. Uznanie za niezdolnego do pracy jest przede wszystkim jednym z warunków przyznania renty. Zgodnie z art. 12 ustawy o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych niezdolną do pracy jest osoba, która całkowicie lub częściowo utraciła zdolność do pracy zarobkowej z powodu naruszenia sprawności organizmu i nie rokuje odzyskania zdolności po przekwalifikowaniu. Przy czym całkowicie niezdolną do pracy jest osoba, która utraciła zdolność do wykonywania jakiejkolwiek pracy, z kolei częściowo niezdolną do pracy jest osoba, która w znacznym stopniu utraciła zdolność do pracy zgodnej z poziomem posiadanych kwalifikacji.

Z powyższego opisu wynikać by mogło, że o ocenie niezdolności do pracy decyduje tylko i wyłącznie ocena stanu zdrowia stwierdzająca występowanie określonych jednostek chorobowych i ich wpływ na funkcjonowanie organizmu człowieka. I tak jest ale tylko połowicznie. Bowiem w postępowaniu o uznanie za niezdolnego do pracy (przed organem rentowym czy w postępowaniu sądowym wywołanym odwołaniem od decyzji) oprócz oceny medycznej bada się również inne okoliczności takie jak: poziom kwalifikacji, możliwość zarobkowania w zakresie tych kwalifikacji, możliwość wykonywania dotychczasowej pracy lub podjęcia innej pracy oraz celowość przekwalifikowania zawodowego. A nadto bierze się pod uwagę również rodzaj i charakter dotychczas wykonywanej pracy, poziom wykształcenia, wiek i predyspozycje psychofizyczne. Innymi słowy całościowo o niezdolności do pracy decyduje tzw. ocena prawna, na którą składa się ocena medyczna i inne okoliczności wymienione wyżej.

Z kolei niepełnosprawność i jej stopień związany jest z niezdolnością do wykonywania zatrudnienia, a nie z niezdolnością do pracy. Mało tego niepełnosprawność oznacza nie tylko naruszenie sprawności organizmu, lecz także utrudnienie, ograniczenie bądź niemożność wypełniania ról społecznych jako elementu uczestnictwa w życiu społecznym. Regulację na ten temat można znaleźć w odrębnej ustawie o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych.

Podobnie jak w przypadku niezdolności do pracy, tak przy niepełnosprawności ustawodawca wprowadził różne jej stopnie: znaczny, umiarkowany i lekki. Zgodnie z art. 4 ww. ustawy:

1) do znacznego stopnia niepełnosprawności zalicza się osobę z naruszoną sprawnością organizmu, niezdolną do pracy albo zdolną do pracy jedynie w warunkach pracy chronionej i wymagającą, w celu pełnienia ról społecznych, stałej lub długotrwałej opieki i pomocy innych osób w związku z niezdolnością do samodzielnej egzystencji,

2) do umiarkowanego stopnia niepełnosprawności zalicza się osobę z naruszoną sprawnością organizmu, niezdolną do pracy albo zdolną do pracy jedynie w warunkach pracy chronionej lub wymagającą czasowej albo częściowej pomocy innych osób w celu pełnienia ról społecznych,

3) do lekkiego stopnia niepełnosprawności zalicza się osobę o naruszonej sprawności organizmu, powodującej w sposób istotny obniżenie zdolności do wykonywania pracy, w porównaniu do zdolności, jaką wykazuje osoba o podobnych kwalifikacjach zawodowych z pełną sprawnością psychiczną i fizyczną, lub mająca ograniczenia w pełnieniu ról społecznych dające się kompensować przy pomocy wyposażenia w przedmioty ortopedyczne, środki pomocnicze lub środki techniczne.

Co jednak tutaj najważniejsze orzeczenie o niepełnosprawności wydane w trybie tej ustawy nie jest równoznaczne z orzeczeniem lekarza orzecznika ZUS wydanym w trybie ustawy o emeryturach i rentach z FUS. Co oznacza, że nie wywiera ono skutków prawnych, jakie wiążą się z orzeczeniem lekarza orzecznika ZUS (np. przyznaniem prawa do renty). Odwrotny mechanizm prawodawca zastosował jedynie w zakresie orzeczenia lekarza orzecznika ZUS, albowiem orzeczenie lekarza orzecznika ZUS o całkowitej niezdolności do pracy jest równoznaczne z orzeczeniem o umiarkowanym stopniu niepełnosprawności. Ale nie na odwrót.

W takim razie jakie znaczenie może mieć orzeczenie o stopniu niepełnosprawności w sytuacji starania się rentę? Z powyższego wynikałoby, że niewielkie ale w rzeczywistości jest nie mniej przydatne jak np. szereg dokumentów medycznych stwierdzających stan zdrowia i stopień niezdolności do pracy. Mianowicie przyjmuje się, że orzeczenie o stopniu niepełnosprawności nie może być pomijane przy ocenie niezdolności do pracy warunkującej prawo do renty. Zawsze organ rentowy wydający decyzję, czy też sąd jeżeli od decyzji wniesiono odwołanie, powinien rozważyć jaki wpływ na zdolność do pracy ma stwierdzenie, że dana osoba ma ustalony np. umiarkowany stopień niepełnosprawności. Mało tego z orzecznictwa wynika, że orzeczenie o umiarkowanym stopniu niepełnosprawności nie stanowi przeszkody do orzeczenia całkowitej niezdolności do pracy w trybie ustawy o emeryturach i rentach z FUS.

Podsumowując tytułowe pojęcia są od siebie różne, różny jest ich podział na stopnie, mają odmienne uregulowania prawne, a nade wszystko nie wywołują takich samych skutków prawnych. Mało tego, jako że blog skierowany jest głównie do osób ubiegających się o różne świadczenia z ubezpieczeń społecznych, to z orzeczenia o stopniu niepełnosprawności można i należy korzystać w postępowaniu z odwołania od decyzji ZUS, mając jednak świadomość, że nie jest ono równoznaczne w skutkach z orzeczeniem lekarza orzecznika ZUS.

W zakładce BAZA WIEDZY – ORZECZNICTWO znajdziesz wykorzystane tutaj orzeczenia sądów, które mogą się przydać do odwołania od decyzji ZUS, a nawet do sprzeciwu od orzeczenia lekarza orzecznika ZUS 🙂


Komentarze

Niezdolność do pracy a niepełnosprawność — 7 komentarzy

  1. Witam,

    Czy moglibyście państwo wyjaśnić jedną rzecz ( wypunktuję bieg wydarzeń )

    1. Osoba w wieku około 50 lat ( od 13 lat renta )
    2. Jakieś 2 miesiące temu komisja w ZUS – wynik zdolna do pracy.
    3. Odwołanie się od decyzji ZUS – wynik zdolna do pracy.
    4. Stopień niepełnosprawności ZNACZNY na czas „nieokreślony” wydany przez właściwy organ.
    5. Złożenie odwołania do Sądu poprzez radcę prawnego z opieki społecznej o przyznanie renty przez ZUS.
    6. Osoba obecnie jest na „kuroniówce/bezrobotnym” na okres 1 roku.

    Jakie są szanse że tą rentę osoba ta otrzyma?

  2. Jestem na rencie od 2006r mam po qwielkich trudach stopień znaczny staram się od kilku la rente rodzinną bo mam kłopoty ze wzrokiemod dziecka mam na to pełną dokumentacje i co mam zrobić
    odpowiedz

    • Witam,
      zapraszam do kontaktu mailowego lub poprzez formularz kontaktowy. Wstępna analiza dokumentów i wycena sprawy jest bezpłatna. Natomiast zlecenie napisania pisma lub przygotowania porady prawnej już tak.
      Pozdrawiam,
      Krzysztof Bogusz.

  3. Witam
    Mąż zachorował na padaczkę przed 16rokiem życia . Otrzymał orzeczenie w stopniu umiarkowanym oraz rente socjalna po kilku latach zabrano . Trzy lata temu kolejne orzeczenie ze stopniem umiarkowanym dziś odebrał decyzję po kolejnej komisji orzeczenie w stopniu lekkim. Od poprzedniej komisji stan zdrowia znacznie się pogorszył . Jak powinien skutecznie się odwolac od dzisiejszej decyzji

    • Witam,
      informuję, że porady prawne są odpłatne. Zapraszam do kontaktu poprzez maila lub formularz kontaktowy. W razie chęci skorzystania z pomocy proszę jednocześnie przesłać skan decyzji.
      Pozdrawiam
      Krzysztof Bogusz.

  4. Witam,
    wczoraj odebrałem decyzję z PZdSOoN w Toruniu otrzymałem stopień lekki Od marca mam orzeczenie ZUS całkowicie niezdolny do pracy na stałe Czy mam szansę na zmianę stopnia niepełnosprawności podczas odwolania

    • Witam,
      zgodnie z przepisami orzeczenie lekarza orzecznika Zakładu Ubezpieczeń Społecznych o całkowitej niezdolności do pracy jest traktowane na równi z orzeczeniem o umiarkowanym stopniu niepełnosprawności. Jeżeli jest Pan zainteresowany uzyskanie pomocy prawnej, to proszę przesłać na maila sekretariat@kancelariars.pl skan posiadanych dokumentów.
      Pozdrawiam
      Krzysztof Bogusz.

Dodaj komentarz